Hoe vaak heeft mechanische ventilatie onderhoud nodig?

Vier onderdelen, vier ritmes

Bij onderhoud aan ventilatie gaat het bijna altijd om vier dingen: de roosters en ventielen in de ruimtes, de unit zelf (een MV-box of een WTW-unit), de filters bij een WTW-systeem, en de luchtkanalen tussen unit en ventielen. Die onderdelen vervuilen niet in hetzelfde tempo, en dus vragen ze niet op hetzelfde moment aandacht.

1. Roosters en ventielen: dit doet u zelf

De afvoerventielen in badkamer, keuken en toilet en de toevoerroosters in woon- en slaapkamers verzamelen stof en vet. Daardoor gaat er minder lucht door, terwijl de ventilator hetzelfde blijft doen. Milieu Centraal adviseert om roosters en ventielen minimaal één keer per jaar schoon te maken.

De instelling van een ventiel bepaalt de verdeling van lucht over de woning. Verandert u die zonder meting, dan kan de balans verschuiven en presteert een andere ruimte slechter.

2. De MV-box: professioneel onderhoud

In de unit zelf zitten een motor en een waaier. Vooral op de waaier zet zich in de loop van de jaren een laag stof en vet vast. Dat kost luchtopbrengst, kan trillingen en geluid veroorzaken en belast de motor extra. Milieu Centraal noemt voor de motor van mechanische ventilatie onderhoud ongeveer eens per twee jaar.

Fabrikanten stellen daarnaast hun eigen voorschriften op. Itho Daalderop adviseert voor bepaalde CVE-units een professionele inspectie iedere vier jaar. Voor uw eigen systeem is het voorschrift van de fabrikant leidend, niet een algemeen gemiddelde. Weet u niet welk merk of type u heeft, dan bepalen wij dat tijdens een onderhoudsbeurt.

Het openen van de unit is bewust geen klus voor bewoners: er zit netspanning op en de waaier is een draaiend onderdeel dat exact in balans moet blijven.

3. WTW-unit en filters: vaker dan u denkt

Bij balansventilatie met warmteterugwinning wordt lucht afgevoerd én toegevoerd, met filters aan beide zijden. Die filters zijn verbruiksmateriaal. Milieu Centraal beschrijft dat de filters van een balansventilatiesysteem regelmatig moeten worden schoongemaakt of vervangen; in de praktijk gaat dat om een veel korter ritme dan het onderhoud van de unit zelf.

• Hoe vaak precies hangt af van het filtertype, de buitenlucht op uw locatie, het pollenseizoen en de hoeveelheid gebruik.
• Veel units geven zelf een filtermelding. Die melding is een signaal, geen exacte meting.
• Naast de filters vragen de warmtewisselaar, de condensafvoer en de ventilatoren periodiek aandacht. Dat is werk voor een monteur.
• Een vervuild filter kost luchtopbrengst en kan de unit harder laten werken dan nodig.

4. Ventilatiekanalen: controleren, en reinigen wanneer nodig

De kanalen tussen ventielen en unit worden zelden bekeken en zijn juist de plek waar vervuiling zich jarenlang opbouwt. Ze worden periodiek gecontroleerd en, afhankelijk van het systeem en de mate van vervuiling, gereinigd. Er is dus geen vaste termijn: een keuken­afvoer in een druk bewoonde woning vervuilt sneller dan een toiletafvoer.

Bij ons onderhoud beoordelen we de kanalen en voeren we kanaalreiniging uit wanneer de situatie daar aanleiding voor geeft. Reinigen zonder beoordeling is zelden nodig; niet kijken is onverstandig.

Waarom termijnen per systeem verschillen

• Systeemtype: een MV-box zonder filters vraagt iets anders dan een WTW-unit met twee filtersets.
• Fabrikantvoorschrift: merken schrijven verschillende intervallen en werkzaamheden voor.
• Gebruik: het aantal bewoners, koken, wasdrogen binnen en huisdieren bepalen de belasting.
• Vervuiling: vet, stof, bouwstof na een verbouwing en de ligging van de woning tellen mee.
• Leeftijd en staat: een ouder systeem vraagt vaak meer aandacht dan een net opgeleverd systeem.

Signalen om eerder onderhoud te laten uitvoeren

• De afzuiging voelt zwakker of ruimtes blijven langer klam dan u gewend was.
• Er komt een muffe of vette geur uit een ventiel.
• Het geluid van de unit verandert, of u hoort brommen of trillen.
• Rond ventielen ontstaat een zichtbare vuilrand of ziet u vlekken.
• U bent net verhuisd, of er is verbouwd en er is bouwstof in het systeem gekomen.

Blijft een ruimte klam ondanks onderhoud, kijk dan ook naar de andere mogelijke oorzaken in ons advies over een badkamer die vochtig blijft.