Hoe controleert u of mechanische ventilatie goed werkt?

1. Eerst vaststellen welk systeem aanwezig is

Mechanische afvoer heeft afzuigventielen in onder andere de keuken, badkamer en het toilet. Verse lucht komt meestal via raamroosters of andere toevoervoorzieningen binnen. Bij balansventilatie of WTW wordt zowel de toevoer als de afvoer door de unit geregeld, vaak met filters aan beide kanten. De controles en het onderhoud verschillen per systeem. Milieu Centraal legt uit hoe ventilatie met mechanische afvoer werkt.

2. Zet het systeem tijdelijk op de hoogste stand

Zet het systeem tijdens de controle op de hoogste normale ventilatiestand. Luister of het systeem reageert en merkbaar harder gaat werken.

• Reageert het systeem niet, dan kan er iets mis zijn met de bediening, voeding, motor of aansturing.
• Laat de unit niet open en raak geen elektrische onderdelen aan.
• Een stand die niet harder loopt, is op zichzelf geen reden voor paniek, maar wel een signaal om verder te kijken.

3. Controleer of lucht kan binnenkomen

Afzuiging kan alleen goed functioneren wanneer onvoldoende vervangende lucht binnenkomen. Controleer daarom eerst de toevoer voordat u concludeert dat de afzuiging tekortschiet.

• Zijn raamroosters open en niet dichtgestoft met stof, vet of verf?
• Kan lucht onder binnendeuren of via overstroomvoorzieningen doorstromen?
• Zijn klepramen of toevoerventielen waar aanwezig ook daadwerkelijk open?
• Let op: alleen harder afzuigen is geen oplossing wanneer de luchttoevoer geblokkeerd blijft.

4. Controleer de afzuigventielen

Kijk of ventielen zichtbaar vervuild of geblokkeerd zijn. Een schoon vel toiletpapier dat voorzichtig tegen een afzuigventiel wordt gehouden, kan laten zien of er enige zuiging aanwezig is. Deze papiertest meet echter niet het werkelijke luchtdebiet en zegt niets over de verdeling over alle ruimtes. Een ventiel dat papier vasthoudt, bewijst dus niet dat het systeem voldoende ventileert.

• Test uitsluitend afzuigventielen en voorkom verwarring met toevoerventielen van een WTW-systeem.
• Noteer vooraf in welke stand een ventiel zit als u het schoonmaakt.
• Meer over het schoonmaken en onderhouden van ventielen leest u in ons artikel over hoe vaak ventilatie onderhoud nodig heeft.

5. Verander de instelling van ventielen niet

Draai ventielen niet zomaar verder open of dicht. De stand bepaalt mede hoe de lucht over de verschillende ruimtes wordt verdeeld. Verkeerd terugplaatsen kan ervoor zorgen dat de ene ruimte meer en een andere ruimte minder ventilatie krijgt.

• Wie een ventiel zelf schoonmaakt, markeert de positie en de ruimte vooraf en plaatst het ventiel exact terug.
• Verwissel ventielen niet tussen ruimtes zonder te weten wat de instelling doet.
• Voor het juiste onderhoudsritme verwijzen we naar ons artikel over onderhoudsfrequentie.

6. Signalen dat de ventilatie mogelijk niet goed werkt

• Ramen of spiegels blijven opvallend lang beslagen.
• Badkamer of toilet blijft lang klam.
• Muffe lucht keert snel terug.
• Kook- of douchegeuren blijven langer hangen.
• De afzuiging voelt duidelijk zwakker dan voorheen.
• De hoogste stand geeft nauwelijks verschil.
• De unit bromt, ratelt, trilt of valt uit.
• Rond ventielen ontstaan zichtbare vuilranden.
• Klachten blijven bestaan nadat roosters en ventielen veilig zijn schoongemaakt, zoals beschreven in ons artikel over een badkamer die vochtig blijft.

Eén signaal op zichzelf bewijst niet automatisch dat de ventilatiebox defect is. Pas als meerdere signalen samenkomen of aanhouden, wordt professioneel onderzoek verstandig.

7. Mogelijke oorzaken van onvoldoende afzuiging

• Gesloten of vervuilde luchttoevoerroosters.
• Vervuilde ventielen.
• Vervuiling van waaier of ventilatiebox.
• Vervuilde of beschadigde kanalen.
• Verkeerd ingestelde of verwisselde ventielen.
• Een storing in bediening, sensor of motor.
• Versleten onderdelen.
• Verkeerde inregeling van het systeem.
• Veranderingen aan de woning na isolatie, nieuwe kozijnen of een verbouwing.

Is het geluid de aanleiding om te twijfelen? Dan kan ons artikel over een ventilatiebox die lawaai maakt helpen de oorzaak te verkleinen.

8. Onderhoud, reparatie of ventilatiecheck?

Na de eerste controles weet u meer, maar niet altijd genoeg. De juiste vervolgstap hangt af van wat u tegenkomt.

Onderhoud past meestal wanneer het systeem nog reageert, de afzuiging geleidelijk zwakker is geworden, unit en ventielen vervuild zijn, of lange tijd geen onderhoud is uitgevoerd. Regelmatig onderhoud voorkomt dat kleine vervuilingen uitgroeien tot grotere problemen.

Reparatie past mogelijk wanneer een stand of bediening niet werkt, de unit uitvalt, het systeem plotseling minder afzuigt, of er brommen, ratelen of trillingen zijn ontstaan. In dat geval is er vaak een specifiek defect dat gericht moet worden onderzocht.

Een ventilatiecheck via ons afspraakformulier is verstandig wanneer de oorzaak niet duidelijk is, problemen na isolatie of verbouwing zijn begonnen, meerdere ruimtes verschillend presteren, of u wilt voorkomen dat onnodig onderdelen worden vervangen.