Moet mechanische ventilatie altijd aan blijven?

Waarom het systeem continu lucht afvoert

Bij mechanische ventilatie zuigt een ventilator lucht af uit de ruimtes waar vocht en luchtjes ontstaan: keuken, badkamer, toilet en soms een berging. Verse lucht komt binnen via roosters, kieren of ventilatieopeningen in de woonkamer en slaapkamers. Die twee bewegingen horen bij elkaar. Zodra de afvoer stopt, stopt in de praktijk ook de aanvoer van verse lucht.

In een woning ontstaat continu vocht: door ademen, koken, douchen, planten, de was en huisdieren. Ook geurtjes en stoffen uit meubels, schoonmaakmiddelen en bouwmaterialen komen doorlopend vrij. Milieu Centraal en de GGD adviseren daarom om altijd te ventileren, dag en nacht. Een systeem dat maar een paar uur per dag draait, houdt die belasting niet bij.

Waarom u het systeem normaal niet uitzet

Uitschakelen lijkt aantrekkelijk: het kost stroom en soms hoort u de ventilator. Toch levert het meestal meer nadelen dan voordelen op. Vocht dat niet wordt afgevoerd, slaat neer op de koudste plekken in de woning. Op ramen ziet u dat direct, achter een kast of in een hoek van de badkamer merkt u het pas veel later. De GGD wijst er in de voorlichting over schimmel op dat goed ventileren een van de manieren is om vochtproblemen te beperken.

Daarnaast is de ventilatie in veel woningen onderdeel van het bouwkundige ontwerp. De ruimtes zijn afgestemd op een bepaalde luchtstroom. Wie het systeem structureel uitzet, verandert dus iets waar de rest van de woning op is gebouwd.

Uitzonderingen: wanneer het systeem wél uit gaat

• Tijdens onderhoud of reparatie. Een monteur schakelt het systeem spanningsvrij voordat er aan de unit wordt gewerkt.
• Bij een storing waarbij vreemde geluiden, brandlucht of rook optreden. Zet het systeem dan uit en laat het beoordelen.
• Wanneer de overheid, veiligheidsregio of hulpdiensten dat adviseren, bijvoorbeeld bij een grote brand of een incident met gevaarlijke stoffen in de omgeving. Volg in dat geval altijd het officiële advies en zet het systeem daarna weer aan.

Buiten deze situaties is er zelden een goede reden om de ventilatie helemaal stil te zetten. Hoort u het systeem meer dan voorheen, dan is dat eerder een signaal dat er iets aandacht vraagt. Lees daarover ook ons advies over een ventilatiebox die lawaai maakt.

Het verschil tussen de standen

De meeste mechanische ventilatiesystemen hebben drie standen. Ze doen alle drie hetzelfde, maar met een andere hoeveelheid lucht per uur.

• Lage stand: de basisstand voor momenten waarop er weinig vocht vrijkomt, bijvoorbeeld wanneer niemand thuis is.
• Normale stand: de stand voor gewoon wonen. Dit is in veel woningen de stand waarin het systeem het grootste deel van de dag hoort te staan.
• Hoge stand: extra afvoer voor momenten met veel vocht of geur.

Open roosters en doorstroming: de helft van het werk

Een ventilatiebox kan alleen lucht afvoeren als er ergens lucht bij kan komen. Zijn de roosters in de woonkamer en slaapkamers gesloten of dichtgeschoven, dan krijgt het systeem de lucht niet meer goed door de woning heen. Het gevolg is vaak precies wat bewoners willen voorkomen: klamme ruimtes, condens op ramen en meer geluid uit de unit omdat de ventilator tegen weerstand aan werkt.

• Houd de toevoerroosters open, ook in de winter. Voelt de koude lucht onaangenaam, kijk dan eerst naar de plaatsing van meubels en naar de verwarming.
• Maak roosters en ventielen regelmatig schoon; stof en vet verminderen de doorlaat merkbaar.
• Zorg dat lucht van kamer naar afvoerpunt kan stromen. Meestal gebeurt dat door de ruimte onder de binnendeuren. Een dikke deurmat, een nieuwe vloer of een deur die tot op de vloer sluit kan die route ongemerkt afsluiten.
• Houd de afvoerventielen in badkamer en keuken vrij van gordijnen, kasten en opslag.

Kort luchten is iets anders dan ventileren

Een raam wijd openzetten is luchten: u vervangt in korte tijd veel lucht. Dat is nuttig, bijvoorbeeld na het schoonmaken of om een slaapkamer op te frissen. Ventileren is iets anders: een kleine, continue luchtstroom die de hele dag doorgaat. Het een vervangt het ander niet. Uw mechanische ventilatie doet het ventileren; luchten is een prettige aanvulling.

Tot slot

In de praktijk komt het hierop neer: laat het systeem draaien, zet het hoger op de momenten dat u vocht of geur maakt, houd roosters en ventielen open en schoon, en zet het alleen uit bij onderhoud of op officieel advies. Merkt u dat de afzuiging zwakker wordt, dat het geluid verandert of dat ruimtes langer klam blijven, dan is het verstandig het systeem te laten nakijken. Regelmatig onderhoud helpt om die situatie te voorkomen.